6 Minuty
W lutym 2025 r. polskie drogi i media zobaczyły dobrze zorganizowaną operację logistyczną, która szybko stała się tematem dyskusji w branży. Z Kędzierzyna-Koźla do Elektrowni Rybnik przewieziono turbinę gazową o długości 45 m i masie 524 t oraz generator o zbliżonych wymiarach i masie 518 t. Aby umożliwić przejazd, na moście w Nieborowicach zamontowano tymczasowy, prefabrykowany most stalowy. Ta operacja stała się ilustracją, jak przebiegają współczesne transporty nienormatywne w Polsce — od planowania i badań po wykonanie i przywrócenie infrastruktury.
Skala i statystyki: jak często spotykamy kolosy na drogach
GDDKiA odnotowała ponad 15 tys. zezwoleń na przewozy nienormatywne w 2024 r., a w 2025 r. liczba ta wzrosła do około 16 tys. To pokazuje, że transporty ponadnormatywne nie są incydentem, lecz stałym elementem łańcucha dostaw w Polsce. Wiele z tych zezwoleń dotyczy komponentów dla energetyki wiatrowej oraz przemysłu ciężkiego — elementy o długości przekraczającej 50 czy nawet 90 metrów nie należą już do rzadkości.
Co sprawia, że transport jest nienormatywny?
Transport uznaje się za nienormatywny, gdy przekracza ustawowe limity: np. 16,5 m długości dla ciągnika z naczepą, 18,75 m dla pojazdu z przyczepą, 2,5 m szerokości, 4 m wysokości, 40 t masy całkowitej lub 11,5 t nacisku pojedynczej osi. Każde przekroczenie wymaga zezwolenia — od kategorii I do V — przy czym decyzję o wydaniu zgody podejmuje odpowiedni zarządca drogi, a dla największych przewozów Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.
Proces przygotowania: od dokumentów po montaż mostu
Przygotowania obejmują wybór pojazdów, ekspertyzy mostów, analizę trasy (często z wykorzystaniem skanowania 3D), uzyskanie zezwoleń oraz projekt czasowego przystosowania infrastruktury. W przypadku lutowego przewozu na Śląsku konieczne było zainstalowanie 21-metrowego, stalowego mostu prefabrykowanego w Nieborowicach. Tymczasowa konstrukcja oparta była na istniejących podporach, co zminimalizowało obciążenie głównych elementów przeprawy. Przed i po przejeździe wykonano szczegółowy przegląd techniczny mostu.
Bezpieczeństwo i organizacja ruchu
Zezwolenia zwykle przewidują przejazdy nocą (22:00–06:00), kiedy ruch jest mniejszy. Przy masie 40–60 t pojazdy przez mosty poruszają się maksymalnie 10–20 km/h; przy masie powyżej 60 t ruch innych pojazdów może być czasowo wstrzymany. Pilot musi natychmiast powiadomić policję i zarządcę drogi o każdej niebezpiecznej sytuacji.
Kto płaci i jakie są koszty?
To przewoźnik pokrywa koszty przygotowania trasy: ekspertyzy, demontaże znaków, zabezpieczenia rond, czasowe przesunięcia linii energetycznych czy montaż tymczasowych konstrukcji. Firmy specjalizujące się w transporcie ponadnormatywnym (używające modułowych naczep Goldhofer, Faymonville czy Nooteboom) muszą dysponować wyspecjalizowanymi ekipami do przygotowania i przywrócenia stanu drogi.
Przykłady spektakularnych przewozów ostatnich lat
W 2021 r. do Zakładów Chemicznych w Policach trafił ładunek o masie 1 160 t, długości 96 m i wysokości ponad 10 m. Prawie równolegle transporty TBM (maszyny do drążenia tuneli) o długości do 74 m i masie blisko 500 t były przewożone na budowy dróg ekspresowych. We wrześniu z nabrzeża Wisły w Płocku dostarczono dwa zbiorniki ponad 80 m długości każdy — przed wyjazdem przygotowano cyfrowy model trasy i prowadzono na bieżąco demontaże infrastruktury.
Specyfikacja pojazdów i technologii używanych w przewozach
Do takich przewozów wykorzystuje się mocne ciągniki siodłowe (np. Volvo FH, Scania R/ S, MAN TGX) z dużą rezerwą momentu obrotowego, a także modułowe naczepy wieloosiowe z indywidualnym zawieszeniem hydraulicznym. Platformy sterowane elektronicznie, z możliwością rozdzielania obciążenia na wiele osi, pozwalają zmniejszyć nacisk na pojedyncze osie i dostosować się do nośności mostów. Ceny używanych ciągników i specjalistycznych naczep w Polsce rosną — popyt na niezawodne ciężarówki i sprzęt do transportów nienormatywnych utrzymuje rynek sprzedawców i serwisów.
Wpływ na polski rynek motoryzacyjny i porównanie z Europą
Polska ma rozwinięty sektor usług transportowych; firmy z Polski często realizują zlecenia także za granicą — m.in. do Lietuva (Lietuva), obsługując projekty energetyczne i przemysłowe. Wpływa to na pozycjonowanie polskich operatorów w regionie i stan floty — firmy inwestują w nowsze ciągniki i modułowe naczepy, aby sprostać wymaganiom rynku. Ceny samochodów ciężarowych i usług w Polsce bywają konkurencyjne względem Niemiec czy Holandii, ale koszty pracy i adaptacji infrastruktury rosną w całej Europie.
Odczucia kierowców i mieszkańców
Dla kierowców i mieszkańców transporty nienormatywne oznaczają częstsze objazdy i chwilowe utrudnienia. Prowadzone nocą minimalizują uciążliwości, ale wymagają dobrej koordynacji. Dla rynku samochodowego — zwłaszcza dla firm logistycznych i przewoźników — rosnąca liczba takich przewozów oznacza rosnące zapotrzebowanie na specjalistyczne pojazdy, serwis i szkolenia kierowców.
Rola Polski w regionie i znaczenie dla kierowców z Litwy
Polskie przedsiębiorstwa transportowe często współpracują z partnerami z Litwy, obsługując trasy do Vilniuje czy Kaune. Rozwój Lietuvos automobilių rinka wpływa na zapotrzebowanie na usługi ponadnormatywne, a doświadczenie polskich firm jest cenne dla vairuotojams Lietuvoje. W praktyce oznacza to więcej transgranicznych zleceń i przepływ specjalistycznego sprzętu między krajami.
Podsumowanie: co powinni wiedzieć kierowcy i klienci
Przypadek 45‑metrowego transportu na Śląsku to przykład zaawansowanej logistyki, która wymaga wielomiesięcznych przygotowań, inwestycji i udziału wielu podmiotów: przewoźnika, zarządcy drogi, policji, inżynierów mostowych i wykonawców tymczasowych konstrukcji. Dla polskiego rynku motoryzacyjnego i firm transportowych to sygnał, że zapotrzebowanie na nowoczesne ciągniki, modułowe naczepy i kompetentne ekipy będzie rosło. Dla kierowców i mieszkańców oznacza to konieczność śledzenia komunikatów drogowych i akceptacji czasowych utrudnień, które w długiej perspektywie wspierają rozwój infrastruktury i przemysłu.
Źródło: auto-swiat
Zostaw komentarz